Język
Język współczesnych mieszkańców gminy Łubniany
Gwary i dialekty
Są językiem domowym współczesnych mieszkanców gminy, używanym na co dzień w środowiskach, w których mieszkają autochtoniczni jej mieszkańcy. Charakterystyczną cechą tego jezyka jest mazurzenie. Na przestrzeni wielu wieków język ten ulegały zmianom. Pierwotna postać wywodzi sie z prastarego jezyka polskigo. Migracja ludności, przemiany cywilizacyjne, rozwój przemysłu spowodowały pojawienie się w gwarach śląskich tak zwanych bochemizmów, germanizmów. Poniżej podajemy parę przykładów słów i zwrotów jakie można w miejscowościach należących do gminy usłuszeć, które ze względu na swą oryginalność zasługują naszym zdaniem na uwagę.
A
ani z poły – ani w pół
ani zdrzejć – nie widać
ale ci się wydarzyło – ale ci się udało
ale mi się darzi – powodzi, udaje
B
borołcek - ktoś biedny, niezaradny
C
campnóńć – kucnąć
cyniół się dobry – udawał dobrego
D
dniołsek – zdrobniale dzień
danga – tęcza, też ślad po uderzeniu
dogodzóny – dojrzały
drołbka – drabina
dwiyrka – drzwiczki
dyć – tak
E
Encik – imię Ernest
F
frechołc – łobuz, ktoś kto się zachowuje niegrzecznie
frasónek – zmartwienie
G
gibej sie – śpiesz się
gymzi – łazi, plącze się pod nogami
grzmiot – burza
grzmi – odgłosy burzy
H
harboły – stare buty
I
iniedy – innym razem
J
jescy sie taki nie narodziół, co by wszystky wygodziół (przysłowie) – jeszcze się taki nie urodził, który by sprawił, że wszystkim pasowało by tak, jak sobie tego by życzyli
już się jaśni - już dnieje
K
krawacić – mówić łamanym językiem, pleść trzy po trzy
kolik - kołek, palik
kopidoł – grabarz
L
lepsy śpicek niz chlebicek (przysłowie) – lepszy sen od kawałka chleba
lyska - grządka
Ł
M
maślołk – mazgaj; drugie znaczenie: nazwa grzyba – maślak
mycka – czapka
N
na wyrost i spuchlizna – za duże, na wyrost
naswołl – specjalnie
napasować – przymierzyć
narzycki – narzekanie, uskarżanie
O
P
przodzi – przedtem
przisklybek – podlizaniec, lizus
przeca – przecież
R
S
skołzać dać – przekazać, coś powiedzieć
Ś
ślojdra – proca
ślajdra - centryfuga, urządzenie, które służy do ręcznego oddzielenia od mleka śmietanki i maślanki, zastąpione później napędem elektrycznym.
śpanga – spinka
ślimołk – ktoś powolny, niezdara
T – toć – tak
U
W
wymazać kómuś - sprwić lanie
wyrzinac – łobuz
wypołrtać – wypatroszyć
wydarzóny – udany, też ktoś uzdolniony
wyzguwać – wydłubywać, np. drzazgę z palca
Z
zugać – szturchać
zgać się – zaczepiać, szukać zaczepki
zaruściały – zardzewiały
za jasna – pora dnia kiedy jest widno
za ćmołka – pora dnia kiedy jest ciemno
zetrzwej – wytrzymaj, zaczekaj
zarołz - zaraz